[ Lire notre rubrique Actualités pour les dernières infos ]

Voor Zuidwijk begint toekomst vandaag

– « De Standaard », 3 december 2007

SINT-GILLIS – Analyse Stand van zaken bij laatste onteigeningen Nu de onteigening van de laatste 22 woningen in de Zuidwijk wordt voorbereid, zetten de laatste bewoners alles op alles. Met de steun van vier verenigingen eisen ze dat het nieuwe onteigeningsplan menselijk en met een deadline gebeurt.

De weinige bewoners die willens nillens nog altijd naast het Zuidstation wonen, weten niet wat ze zien. De Brusselse regering heeft hun buurt in haar Internationaal Ontwikkelingsplan voor Brussel (IOP) aangeduid als het businessdistrict van de toekomst. En tegelijk heeft ook de gemeente Sint- Gillis plannen om het imago van de ‘nieuwe’ Zuidwijk bij te stellen.

Ze spreekt zelfs al van de terugkeer van de inwoners. Dat is een brug te ver voor de Brusselse Raad voor het Leefmilieu Bral, haar Franstalige tegenhanger Inter-Environnement Bruxelles, het wijkcomité Midi en de Brusselse bond voor Recht op Wonen (BBRoW). ‘Toekomstplannen maken, is nodig in een stedelijke ontwikkeling’, zeggen ze. ‘Maar wie de wijk kent, weet dat het er een slagveld is. De huidige problemen moeten eerst aangepakt worden.’ Daarom organiseerden ze tot gisteren zelf een week van de Zuidwijk, met debatten en een tentoonstelling over hun zwaar beproefde buurt.

Met enkele tientallen zijn ze nog, de laatste bewoners van de Zuidwijk en dat hoewel het Brusselse Gewest elf jaar geleden al, in 1996, een eerste onteigeningsplan voor de buurt uitschreef. Dat zwaard van Damocles hangt nog altijd boven hun hoofd: de bewoners zijn haast letterlijk gegijzeld in hun huizen. Die nachtmerrie stopt niet nu de gemeente Sint-Gillis en het Brusselse Gewest opnieuw 22 woningen willen onteigenen; de laatste die nog rechtstaan tussen de Jozef Claesstraat, de Zwedenstraat, de Engelandstraat en de Ruslandstraat. En de laatste die onteigend zullen worden in de Zuidwijk, benadrukt de overheid.

Ze moeten tegen de vlakte om 120 nieuwe woningen te bouwen in het kader van het Gewestelijke huisvestingsplan. Dat wil tegen het einde van de legislatuur vijfduizend nieuwe sociale en middenklassewoningen bouwen in Brussel.

Ronduit shockerend, vinden de verenigingen die zich achter de bewoners van de Zuidwijk scharen. ‘De mensen worden al jaren bedreigd met onteigening omdat er kantoren moeten komen, zegt Maarten Roels van Bral. ‘Nu gaat het plots om woningen, maar dan nog blijven de huidige bewoners het slachtoffer. Het huisvestingsplan wordt hier gebruikt om de afbraak te rechtvaardigen van woningen die nog bewoond zijn. Waar moeten de mensen heen? Bovendien zijn er zelfs nog geen plannen.’

De afbraak van de laatste woningen was al gepland in 1991. Dat die zestien jaar later nog altijd geen feit is, is de verpletterende verantwoordelijkheid van de gemeente en het Brussels Gewest, zeggen de verenigingen. ‘Ze hebben de bewoners in de steek gelaten en die zijn het slachtoffer van mislukte speculatie op de kantorenmarkt.’

De komst van de hogesnelheidstrein eind jaren ’80 zou de Zuidwijk immers doen heropleven. Om alles in goede banen te leiden, werd de nv Brussel Zuid opgericht, met het Brussels Gewest als hoofdaandeelhouder. Die projectontwikkelaar moest de schakel vormen tussen private en publieke actoren in wijk. Maar de overheid faalde van bij het begin: te traag, te weinig middelen en te veel in de ban van de marktlogica.

1992: een eerste onteigeningsplan voor de buurt wordt afgewezen omdat de eigenaars niet ingelicht werden. Vier jaar later wordt een tweede plan dan toch aangenomen. In 2001 wordt dat plan bevestigd en ‘hoogdringend’ genoemd.

Desondanks laat het Gewest het plan verlopen zonder dat er maatregelen getroffen worden voor de zowat dertig huizen en hun bewoners. Dat hun wijk intussen verloedert en gevaarlijk wordt, lijkt niemand te deren.

Tot Sint-Gillis en het Brusselse Gewest vorig jaar een nieuw plan op tafel leggen voor de onteigening van een enkel huis. In maart wordt het gezin onteigend, maar een vrederechter in Sint-Gillis oordeelt dat die onteigening ingaat tegen de rechten van de mens. Het gezin heeft te lang in onzekerheid geleefd. Het Gewest wordt veroordeeld tot een zware boete. Het is een eerste kleine overwinning.

Maar de overheid is niet van plan zijn strategie te wijzigen. Minister-president en burgemeester van Sint-Gillis Picqué (PS) hult zich normaal gezien in stilzwijgen als het over de Zuidwijk gaat, nu geeft hij stilletjes toe dat het te lang duurt. In juli van dit jaar komt er weer een nieuw onteigeningsplan, dit keer voor vier huizen en vandaag ligt een vijfde plan op tafel om de laatste 22 huizen te onteigenen. Terwijl de vier huizen van het vorige plan nog altijd bewoond zijn.

De bewoners en verenigingen willen dat er meteen een einde gemaakt wordt aan de onzekere, precaire situatie in de wijk. In plaats van de huizen af te breken, kunnen ze ook gerenoveerd worden, zeggen ze.

‘Laat de mensen die in de wijk wonen, zelf beslissen of ze er willen blijven. Via Beliris, het samenwerkingsakkoord tussen het Brusselse Gewest en de federale overheid, kan er bijna 6 miljoen euro geïnvesteerd worden in renovatiewerkzaamheden.’

En als er toch onteigend moet worden, laat het dan snel gebeuren. ‘Het nieuwe onteigeningsplan moet duidelijk en snel afgehandeld worden, zodat de mensen weten waar ze aan toe zijn. Als ze dan toch moeten vertrekken, laat het dan geen tien jaar duren. Dat is mensonwaardig.’

Leen De Witte











http://www.quartier-midi.be | http://film.quartier-midi.be | http://www.bruxelles-midi.be